Vì sao thấy ít mối mà gỗ đã rỗng: đàn mối sống thế nào
Trả lời nhanh: Mối đất sống thành đàn dưới nền; chỉ một phần nhỏ mối thợ lên nhà ăn gỗ, đi trong đường mui bằng đất để giữ ẩm. Vì vậy thấy ít mối mà gỗ đã rỗng, và xịt thuốc chỗ mối bò chỉ giết số lộ ra, đàn còn lại đổi đường.
Mối là côn trùng ăn gỗ sống thành đàn. Ở nhà phố và công trình vùng Đông Nam Bộ, loại gây hại nhiều nhất là mối đất: tổ nằm dưới đất, mối đi lên nhà để ăn gỗ rồi quay về tổ. Hiểu mối sống thế nào giúp giải thích những điều chủ nhà hay thắc mắc: vì sao thấy ít mà hỏng nhiều, vì sao xịt thuốc xong vài tuần lại thấy mối.
Một đàn mối gồm những ai?
Mỗi đàn chia thành ba nhóm, mỗi nhóm một việc:
- Mối thợ: đông nhất đàn, thân trắng đục, không cánh. Mối thợ đi kiếm ăn, đắp tổ, đắp đường mui, nuôi các nhóm khác. Đây là nhóm ăn gỗ trong nhà.
- Mối lính: đầu to, hàm lớn, màu vàng nâu. Mối lính giữ tổ và đường đi, chặn kiến và kẻ thù. Hàm quá to nên mối lính không tự ăn được, phải nhờ mối thợ mớm.
- Mối sinh sản: mối chúa và mối vua đẻ trứng, duy trì đàn; ngoài ra có lớp mối cánh được nuôi để bay ra lập tổ mới.
Mối thợ và mối lính gần như mù, sống trong bóng tối và độ ẩm của tổ. Chỉ mối cánh mới ra ngoài ánh sáng, vào mùa bay.
Mối lớn lên thế nào?
Mối nở từ trứng thành mối non trông giống mối trưởng thành thu nhỏ, không qua giai đoạn nhộng như ong hay ruồi. Mối non lột xác nhiều lần, rồi thành mối thợ, mối lính hoặc mối sinh sản tuỳ nhu cầu của đàn. Đàn mất nhiều mối lính thì nuôi thêm mối lính; đàn đủ lớn thì nuôi mối cánh. Vì vậy một đàn bị mất một phần mối thợ sẽ bù lại được, nếu nguồn trong tổ còn nguyên.
Tổ mối nằm ở đâu?
Mối đất làm tổ trong đất: dưới nền nhà, dưới sân, trong gốc cây, bãi đất trống cạnh nhà. Một số loài đắp ụ nổi trên mặt đất trong vườn. Từ tổ, mối đào đường ngầm toả ra nhiều hướng để kiếm ăn, có thể đi xa khỏi tổ. Vì thế chỗ thấy mối trong nhà thường không phải chỗ có tổ, và tổ có thể nằm dưới nhà bên cạnh.
Đường mui: vì sao mối phải đi trong ống đất
Mối thợ thân mềm, dễ mất nước. Ra khỏi đất khô là chết. Muốn lên tường, lên gỗ, mối đắp một ống bằng đất trộn nước bọt, gọi là đường mui, rồi đi bên trong để giữ ẩm và tránh kiến. Đường mui cỡ chiếc đũa, chạy dọc chân tường, mạch gạch, cổ ống, khung cửa. Phá một đoạn thì mối đắp lại hoặc bỏ đoạn đó, mở đường khác. Đây là dấu hiệu dễ thấy nhất, và cũng là nơi kỹ thuật viên đặt trạm nhử; cách tự soi xem ở bài tự kiểm nhà có mối.
Mối ăn gì trong nhà?
Mối ăn chất xơ thực vật (cellulose): gỗ, ván ép, ván công nghiệp, giấy, thùng các-tông, vải sợi tự nhiên. Trong ruột mối có vi sinh vật giúp tiêu hoá chất xơ. Mối ăn gỗ từ bên trong ra, chừa lớp mặt mỏng, nên khung cửa, bậc cầu thang có thể rỗng mà nhìn bên ngoài vẫn nguyên. Mối cũng đục qua vật liệu mềm như xốp, nhựa mỏng khi đang tìm đường tới gỗ.
Mùa mối bay
Sau những cơn mưa đầu mùa, đàn đủ lớn cho mối cánh bay ra, thường vào chiều tối, bị hút vào ánh đèn. Mối cánh rơi xuống, rụng cánh, từng cặp tìm chỗ đất ẩm có gỗ để lập tổ mới. Phần lớn không lập được tổ. Thấy mối cánh ngoài hiên chưa chắc nhà có mối; thấy cánh rụng thành đống trong nhà, lặp lại ở cùng một chỗ thì nên kiểm kỹ. Chuyện mối cánh ở nhà mới xây có ở bài mối cánh ở nhà mới xây.
Điều đó có nghĩa gì khi xử lý mối?
- Mối lộ ra chỉ là phần nhỏ của đàn. Xịt thuốc lên chỗ mối bò giết được số đó, đàn còn lại đổi đường.
- Mối thợ chia thức ăn cho cả đàn. Đó là lý do trạm nhử gom mối thợ rồi dùng thuốc truyền dẫn: mối mang thuốc về tổ, thuốc lan dần, mối chết từ từ.
- Mối cần ẩm và đi theo đường mui. Giảm ẩm quanh chân tường và giữ nguyên đường mui cho kỹ thuật viên giúp việc xử lý nhanh hơn.
Những loại mối hay gặp ở nhà phố và cách phân biệt có ở bài mối nào hay phá nhà phố và công trình. Thông tin về loài mối có thêm ở trang mối của Công ty Khử Trùng Toàn Cầu.
